پيشينه تاريخي سيرجان

پيشينه تاريخي سيرجان : شهر سيرجان يكي از قديميترين شهرهاي استان كرمان و حتي ايران است كه قدمت تاريخي آن مربوط به دوره بلاش اشكاني و حتي قبل از آن بر مي گردد . بطوريكه (( اسكندر در مراجعت از هندوستان از شهر قديم سيرجان واقع در قلعه سنگ نيز عبور كرده و از طريق بوانات به پاسارگاد رفته است )).

در واقع شهر قديم سيرجان قبل از اسلام پايتخت ولايت كرمان بوده و اين اهميت تا قرن چهارم هجري قمري نيز باقي مانده است . ( و ، بار تولد ، 1358، ص162 ) در مورد وجه تسميه اين شهر مي توان گفت كه نام سيرجان در زمان هخامنشيان (( شهريگان )) و در دوره ساسانيان (( سيرگان )) بوده است و بعد از فتح سيرجان توسط مسلمانان (( شهريجان )) ناميده شده است . به جهت وجود قنوات زيادي كه در زمانهاي پيش در اين شهر آباد بوده و همچنين از حيث كان و كاريز به آن سيرگان گفته اند . ( وثوقي رهبري ، علي اكبر ، 1372 ، ص 18 ) مسلمانان سيرگان را معرب كرده و سيرجان ناميدند . اين نام از گذشته هاي دور بر اين شهر اطلاق مي شود . علل وجودي شهر را مي توان در چند عامل زير بررسي كرد .

اولاً : موقعيت ويژه تاريخي و قدمت آن كه مربوط به دوره هخامنشي و حتي قبل از آن مي باشد.

ثانياً : موقعيت مناسب ارتباطي آن ، بطوريكه در محل اتصال ايالتهاي مهم آن زمان از جمله كرمان ، فارس و اصفهان قرار داشته است .

ثالثاً : دشت پهناور و وسيع ، آب فراوان ، كاريز زياد و زمينهاي حاصلخيز كه همواره در طول تاريخ بر اهميت آن افزوده است . (غضنفرپور ، حسين ، 1376 ، ص 41 )

شهر قديم سيرجان تا سالهاي 796 هـ . ق . آباد بوده كه محل استقرار آن در 9 كيلومتري جنوب شرقي شهر فعلي سيرجان مي باشد . در اين سال شهر توسط (( ايدكو ))سردار تيمور محاصره شده و شهر به كلي نابود گرديد و مردم شهر در محدوده (( باغ بميد )) واقع در شمال شهر فعلي سيرجان ساكن گرديدند . در اين منطقه نيز حدود 400 سال سكونت كرده كه با هجوم محمود افغان اين شهر نيز رونق خود را از دست داد و به كلي نابود گرديد و مردم مجبور به سكونت در محدوده فعلي شهر سيرجان گرديدند كه توسط ميرزا سعيد كلانتر در سال 1211 هـ . ق بنيان گذاري گرديد . ( وثوقي رهبري ، علي اكبر ،1372 ص 34 )

نقشه شماره 1- 5-  جابجايي شهر قديم سيرجان در ادواخر مختلف تاريخي

موقعيت ، حدود و وسعت : سر آغاز شناخت جغرافيايي شهر ارزيابي موقعيتي است كه شهر در محدوده جغرافياي محلي و ناحيه اي مي تواند داشته باشد . موقع جغرافيايي شهر بيانگر وضعي است كه شهر نسبت به طرق ارتباطي ، راهها ، معابر طبيعي و حتي نسبت به مواد اوليه ، منابع انرژي ونيروي انساني موجود در محل مي تواند داشته باشد . ( فريد ، يدالله ، 1368 ، ص 50 )

شهرستان سيرجان يكي از 11 شهرستان استان كرمان است كه از نظر تراكم جمعيتي دومين شهر بزرگ استان محسوب مي شود . اين شهرستان از نظر جغرافيايي در موقعيت 55 درجه و 40 دقيقه طول شرقي و 29 درجه و 27 دقيقه عرض شمالي واقع شده است . ارتفاع اين شهرستان از سطح دريا 1743 متر مي باشد . اين شهرستان داراي 2 بخش ، 4 شهر ( سيرجان ، پاریز ، زيد آباد و نجف شهر ) 10 دهستان و تعداد 467 آبادي است و بين رشته كوههاي مركزي و پيشكوههاي شرقي زاگرس قرار گرفته است .

مهمترين ارتفاعات اين شهرستان كوه پنج با 2615 متر ارتفاع و ارتفاعات چهارگنبد و بيدخوان مي باشد . ( سيرجان در يك نگاه ، 1379 ، ص 1 ) مساحت اين شهرستان 13553 كيلو متر مربع است كه قسمت عظيمي از آن را بيابان و كوههاي كوتاه و بلند پوشانده است . ( سازمان مديريت و برنامه ريزي كرمان ، 1379 ، ص 1 ) اين شهرستان از شمال به شهربابك و رفسنجان ، از جنوب به استان هرمزگان ، از شرق به شهرستان بافت و بردسير و از غرب به استان فارس محدود مي شود . شهرستان سيرجان داراي موقعيتي خاص است . اين شهر از قديم الايام بر سر راه كاروان هاي تجاري كه از شهر قديمي كرمان و مناطق خراسان قصد عبور به منطقه فارس و خوزستان را داشته اند واقع شده است . با روي كار آمدن وسايل نقليه ماشيني اين شهر نه تنها موقعيت خود را از دست نداده بلكه با گشوده شدن راه آسفالته و راه آهن سراسري تهران ـ بندرعباس و عبور آن از مركز اين شهر ، اين منطقه را بر سر چهار راه بزرگ قرار داده است كه با ساير بلاد از اين طريق مرتبط مي شود .

      مهندس رحمان عباسلو

کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری

تاريخچه منطقه ويژه اقتصادي

تاريخچه منطقه ويژه اقتصادي : آشنايي با چگونگي تشكيل و سير تكاملي منطقه ويژه اقتصادي سيرجان از جهات بسياري مفيد و ارزشمند ست . چنين شناختي مي تواند به درك ضرورت تداوم حمايتهاي قانوني از اين منطقه منجر شود و راه را براي گسترش و شكوفايي آن هموار سازد . منطقه ويژه اقتصادي سيرجان ، نخستين منطقه ويژه حراست شده ايران است .

كه در چار چوب تبصره 20 قانون برنامه اول و بند « د » تبصره 25 قانون برنامه دوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران رسميت يافته و از شهريور 1372 با استقرار و افتتاح واحد گمرك ايران در منطقه فعاليتهاي خود را در قالب ساخت و ساز و بهره برداري از انبارهاي دپو و ترانزيت كالا ، واحد هاي صنعتي ـ توليدي و مونتاژ و دسته بندي همراه با خدمات پشتيباني و رفاهي و اقامتي آغاز كرده است .

اين منطقه در وسعتي به مساحت 1370 هكتار و در حد فاصل جاده ترانزيت تهران ـ بندر عباس و در مجاورت فرودگاه اين شهر به شكل يك مثلث شكل گرفته است . با شروع برنامه پنجساله دوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي كشور و با تصويب بند « د » تبصره 25 در سال 1373 اين منطقه اهداف جديد تر و كامل تري را دنبال كرد و با در نظر گرفتن اهداف قبلي بمنظور پشتيباني از توليدات داخلي و توسعه صادرات غير نفتي و ايجاد تحرك در اقتصاد منطقه اي تحت نام ويژه اقتصادي سيرجان شروع به فعاليت نموده و با پيگيري مراحل قانوني نسبت به رفع مشكلات و معضلات كه در اجراي قانوني و آئين نامه اجرائي آن در طول اجراي كار به وجود مي آيد و يا همچنان وجود دارد همت گمارده شد . ( لازم به توضيح است كه منطقه حراست شده سيرجان در بيست و دومين جلسه شوراي عالي مناطق آزاد به منطقه ويژه اقتصادي سيرجان تغيير نام داد ) .

موقعيت جغرافيايي منطقه ويژه اقتصادي سيرجان : اين منطقه محدوده اي به وسعت 1370 هكتار در مجاورت راه آهن سراسري يزد ـ سيرجان ـ بندر عباس و جاده ترانزيت تهران ـ بندر عباس و فرودگاه بين المللي سيرجان در شمال غرب شهر واقع شده است . اين منطقه 300 كيلومتر تا بندر عباس ، 185 كيلومتر تا كرمان ، 330 كيلومتر تا يزد، 380 كيلومتر تا شيراز و 960 كيلومتر تا تهران فاصله دارد . موقعيت نسبي اين منطقه از شمال و شمال غرب به شهر جديد زيد آباد ، از شرق به فرودگاه بين المللي سيرجان ، از جنوب به شهر سيرجان و از طرف غرب به جاده ترانزيتي تهران بندر عباس محدود مي شود . منطقه ويژه اقتصادي سيرجان در 3 كيلومتري شمال غرب شهر سيرجان واقع شده و با دسترسي به ايستگاه راه آهن و فرودگاه بين المللي و جاده ترانزيتي در حاشيه غربي منطقه و ارتباط دريايي از طريق بندر شهيد رجايي قادر است كليه خدمات پشتيباني براي توليد و تجارت آزاد را در اختيار سرمايه گذاران قرار دهد . همچنين اين منطقه در ارتفاع 1370 متري از سطح دريا با شرايط آب و هوائي مطلوب براي فعاليتهاي اقتصادي در جهت نگهداري كالا و تاسيسات صنعتي كليه شرايط آب و هوايي مطلوب براي فعاليتهاي اقتصادي در جهت نگهداري كالا و تاسيسات صنعتي كليه شرايط و توانمنديهاي لازم را يكجا در اختيار دارد . اهداف منطقه ويژه اقتصادي سيرجان : در كشور ما در دهه اخير ايجاد مناطق ويژه اقتصادي مورد توجه برنامه ريزان قرار گرفته و ايجاد اين گونه مناطق در راس برنامه كار دولت مي باشد . مناطق ويژه اقتصادي از جمله منطقه ويژه اقتصادي سيرجان پس از شكل گيري بعنوان يك قطب بزرگ اقتصادي نقش هاي اساسي در نظام اقتصادي ، اجتماعي ، سياسي و بازرگاني داخلي و خارجي ايفا مي نمايد . ايجاد منطقه ويژه اقتصادي سيرجان سبب خواهد شد تا نه تنها زمينه هاي لازم جهت جذب صنايع مورد نياز استان و سرمايه گذاريهاي استاني و ايجاد اشتغال فراهم شود بلكه اين منطقه بدليل شرايط خاص استراتژيك بزرگترين بازار سرمايه هاي صنعتي كشور محسوب مي شود . به عبارت ديگر اهداف ايجاد منطقه ويژه اقتصادي سيرجان را چنين بيان ميكنيم :

1- افزايش در آمدهاي ارزي كشور از طريق ارتقاء سطح بازرگاني كشور و صادرات مجدد

2- افزايش اشتغال و ايجاد فرصتهاي شغلي جديد و تربيت نيروي انساني ماهر براي كشور

3- جلب سرمايه هاي داخلي و خارجي

4- جلب تكنولوژي پيشرفته

5- افزايش سطح مهارت نيروي كار در اثر بكار گيري تكنولوژي پيشرفته

6- تنوع بخشيدن به اقلام صادراتي و در نتيجه توسعه صادرات كشور

7- ارتقاء سطح منطقه و كارآيي هر چه بيشتر آن در زمينه هاي اقتصادي كشور

8- ايجاد نقش مهم در رفع مشكلات و موانع موجود صنايع واقع شده در استان كرمان و شهرستان سيرجان

9- ايجاد رابطه اقتصادي ميان كشورهاي آسياي ميانه و اقيانوس هند از طريق منطقه ويژه اقتصادي سيرجان

10- گسترش روابط بازرگاني با كشورهاي حاشيه خليج فارس و همچنين كشورهاي آسياي ميانه مانند تركمنستان ، قزاقستان ، روسيه و آذربايجان

11- كمك به گسترش نقش فعال تركشور در بازرگاني منطقه ، خاورميانه و خليج فارس

12- ايجاد انبار و فعاليتهاي انبار داري

13- آماده سازي اراضي و تامين زير بناهاي لازم براي جذب سرمايه گذاريهاي صنعتي به منطقه

14- ارائه خدمات ترانزيتي مطلوب جهت افزايش ترانزيت كالا از مسير ايران ( مناطق آزاد ، 1377 ، ص 25 )

لازم به توضيح است كه اهداف از پيش تعيين شده در تعريف بند « د » تبصره 25 قانون تشكيل مناطق آزاد تجاري در سال 1368 بر سه محور زير تعيين گرديده است :

الف : پشتيباني از توليدات داخلي

ب: توسعه صادرات غير نفتي

ج : ايجاد تحرك در اقتصاد منطقه اي ( ماهنامه منطقه ويژه اقتصادي سيرجان ، 1378 ، ص 6 )

با توجه به مباحث بالا و اهداف منطقه ويژه اقتصادي سيرجان مي توان گفت كه : هدف قانون اين است كه در راستاي پشتيباني از توليد و همچنين توليد كالا براي مصارف داخلي كشور و توسعه صادرات و ايجاد تحرك در اقتصاد شهرستان كليه نيازهاي وارداتي صنايع و جامعه فارغ از شمول مقررات اداري حاكم بر گمركات كشور و بدون محدوديت خريد ارز تحت شرايطي ، معين و آسان توسط فروشندگان و توليد كنندگان خارجي و يا شركاء ايراني آنها براي توليد و تجارت به اين منطقه ويژه وارد شود تا مديران صنايع و بازرگانان ايراني و كشورهاي همسايه امكان يابند با ساده ترين تشريفات و كمترين زمان نيازهاي اساسي خود را از اين منطقه خريداري كنند و اين امكان به يك نقطه بين المللي براي واردات و صادرات و همچنين انبار عظيمي از همه نوع كالاهاي وارداتي و صادراتي براي داخل كشور و كشورهاي مجاور بخصوص كشورهاي آسياي ميانه تبديل شود .

بنابراين مي توان گفت كه هدف از تشكيل مناطق ويژه اقتصادي ، پشتيباني از توليد داخلي ، توسعه صادرات غير نفتي ، جذب سرمايه گذاري داخلي و خارجي ، پردازش كالا و ترانزيت كالا ، جذب تكنولوژي ، ايجاد اشتغال مولد و تحرك در اقتصاد منطقه اي بوده است .

مهندس صفر صادقی (کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری)

 هر گونه برداشت بدون ذکر منبع ممنوع می باشد

 منبع:سیرجان نیوز

مهاجرت

مهاجرت : مهاجرت يا جا بجايي عبارتست از تغيير مكان جغرافيايي جمعيت به هر شكل ،صورت و هر هدفي .مهاجرت با توجه به شرايط و عوامل مختلف صورت مي گيرد و از جمله علل اساسي مهاجرت در جوامع سوم از جمله ايران و بخصوص درچند دهه گذشته صنعتي شدن جوامع شهري و احتياج به نيروي انساني مولد مي باشد كه عمومآحركات و مهاجرتهاي داخلي جمعيت را شامل مي شود.در كشور ما متاسفانه آمار و اطلاعات جامعي كه بيانگر وضع مهاجرت باشد دردست نيست .

شكل ديگري كه در رابطه با چگونگي مهاجرت در ايران وجود دارد ناشي از ناساز گاري آمارهاي جمعيتي در سالهاي 35،45،55،65و75 است  تغييرات بسيار زيادي در فاصله سالهاي فوق الذكر در مرزهاي داخلي كشور نظير دهستان ،بخش ،شهرستان و استان پديد آمده است كه ما رابه خاطر عدم انطباق آمارهاي جمعيتي در قياس با واحدهاي قبلي ناتوان مي سازد و در اين رابطه شهرستان مورد مطالعه بهترين نمونه مي باشد بطوريكه در دهه 45 وسعت اين شهرستان از 23860 km/m به 18408 km/m در سال 55 رسيده و در سال 65و75 نيز اين ميزان دوباره تغيير كرده است . بنابراين با توجه به مشكلات فوق تعيين نقاط مهاجر پذير و مهاجر فرست با مشكل روبه رو مي شود . در اين رابطه تنها راهي كه باقي مي ماند اين است كه آمار مكانهاي تولد را به عنوان تنها آمار موجود مورد استفاده قرار داده وبه تجزيه وتحليل آنها بپردازيم.

پس از تجزيه و تحليل آمارهاي موجود مهاجرتي به اين نتيجه مي رسيم كه :

1- مهاجرتهاي روستايي درصد اعظم مهاجرتها را به خود اختصاص داده است.

2- مهاجرتهاي نزديك با فاصله كم با اهميت تر از مهاجرتهاي دور با فاصله زياد مي باشد

3- مهاجرت به شهرستان سيرجان بخاطرايجاد فرصتهاي شغلي و خدماتي قابل ملاحظه بوده است.

4- اختلاف در امر مهاجرت مردان و زنان با هم اختلاف زيادي داشته است و مردان بيشتر از زنان اقدام به مهاجرت نموده اند (بخاطر مساله شغل و در آمد ).

 مهاجرت روستاييان به نقاط شهري پديده اي است كه در دهه 55-65 ابعاد وسيعي به خود گرفته است و به هيچ وجه با سالهاي قبل از آن و يابعد از آن قابل مقايسه نيست .از سالهاي 1341و پس از اصلاحات ارضي حركت روستا-شهري در اين شهرستان اوج گرفته و مشكلات جامعه روستايي و عشايري و نبود پشتوانه مالي همراه با جاذبه هاي شهري بر اين معضل دامن زده و بعنوان عامل اساسي جهت راندن روستاييان مهاجرتهاي روستايي را سبب شده است .

در شهرستان سيرجان نيز وضع به همين منوال بوده است شهرستاني كه در دهه 40حدود 20درصد شهرنشين داشته دردهه 70 اين ميزان به بالاي 70درصد رسيده است كه يكي از علل اصلي اين افزايش علاوه بر رشد طبيعي جمعيت رشد مهاجرتي بوده است .شهرستان سيرجان در چند دهه اخير بنا به دلايل اقتصادي ، ارتباطي ، خدماتي ، صنعتي و به دليل بوجود آمدن فرصتهاي شغلي مناسب پذيراي مهاجرين زيادي بوده است كه اكثر اين مهاجرين را بيكاران روستايي تشكيل داده اند و باعث افزايش جمعيت شهري شده اند .

بانگاهي به آمارهاي سرشماري سال45 تا75 به اين نكته پي مي بريم كه بيشترين ميزان مهاجرتي مربوط به گروه سني 20تا24ساله بوده و درهمين گروه سني نيز نسبت مردان بيش از دو برابر زنان بوده است و از كل مهاجرتهاي سال 45 حدود 72 درصد مربوط به مهاجرتهاي روستايي و 28درصد مربوط به مهاجرتهاي شهري مي شده است در اين سرشماري بالغ بر 5304نفر دركل شهرستان جابجا شده اندكه 55 درصد مردان و 45 درصد زنان بوده اند اما درهمين سال درگروه سني 20 تا24ساله اين نسبت به 60درصد در برابر 40 درصد رسيده اما در نقاط روستايي 65درصد مهاجرتهاي روستايي مربوط به مردان و 35درصد مربوط زنان واقع درسن 20تا24ساله بوده است.

در سال 1355 ازكل وقايع مهاجرتي (6394نفر)56درصد مربوط به مردان و 44درصد مربوط به زنان بوده است همچنين مهاجرتهاي روستايي 35درصدكل مهاجرتها را به خود اختصاص داده است كه علت كمي مهاجرتهاي روستايي در اين دوره اضافه شدن شهر بردسير (مشيز)و الحاق آن به شهرستان سيرجان مي باشد كه باعث بهم خوردن تعادل مهاجرتي دهه قبل شده است و از آنجا ييكه شهر بردسير منطقه أي كوهستاني و كوچك بوده اكثر مهاجرتها روزانه و با فاصله أي نزديك انجام مي شده است .در اين دهه نيز بيشترين ميزان مهاجرتي مربوط به گروه سني 20تا24ساله بوده و مربوط به مردان كه اين گروه سني 12درصد كل مهاجرتها را به خود اختصاص داده اند .

در سال 1365ميزان مهاجرتها در مقايسه با سال 1355حدود350درصد رشدداشته(5/3برابر) و از 6394 نفر به 22076نفر رسيده است و ازكل مهاجرتهاي رخ داده 11913نفرمربوط به نقاط شهري و 10163 نفر مربوط به نقاط روستايي بوده است . همچنين بالا ترين نسبت مربوط به مردان بوده كه بيش از 53 درصد از كل مهاجرتها را به خود اختصاص داده اند‌. ‌ازجمعيت ساكن در اين شهرستان در اين سرشماري 1/13درصد از روستا به شهر و 2/3درصد از شهر به شهر و 9/5درصد از روستا به روستا و 6/2درصد ازشهر به روستا مهاجرت كرده اند .

درفاصله سالهاي65-75 نزديك به10000 نفر برمهاجرين قبلي افزوده شده و به 31192نفر رسيده است با مقايسه محل اقامت قبلي و فعلي ميتوان فهميد كه 4/22درصد ازروستا به شهر و 37/9درصداز روستابه روستا  22درصد از شهربه شهر مهاجرت كرده اند.

 از جمله عللي كه براي اين افزايش ميتوان ذكركردعبارتند از :

1-مسايل سياسي بعداز انقلاب و مساله شهر نشيني كاذب باعث مهاجرت روستا به شهر شده است(اين مساله ادامه همان مهاجرتهاي قبل از انقلاب مي باشد).

2-اشتغال در شهر و بيكاري در روستا در اين دهه باعث افزايش مهاجرت شده است.

3-كمبود مراتع و خشكسالي و عدم توجه به قشر روستايي باعث  افزايش مهاجرت گرديده است.

4-فاصله در ميزان مهاجرت مؤثر بوده است (فاصله با ميزان مهاجرت رابطه مستقيم دارد).

5-نبود امكانات آموزشي ،رفاهي و فرهنگي باعث تشديد مهاجرت شده است.

6-اختلاف سطح زندگي بين شهر و روستا عامل ديگر مهاجرتي بوده است و توزيع نامتعادل خدمات آمورشي ،بهداشتي و فرهنگي بر اين مساله دامن زده است.

درسال 1375ميزان مهاجرت نسبت به سال 1365حدود 50درصد افزايش داشته و بيشترين ميزان ممهاجرت مربوط به گروه سني 20تا24ساله بوده كه در پي يافتن شغل و بدست آوردن كار وكسب اقدام به مهاجرت نموده اند . بنا براين با تجزيه و تحليل آمار و اطلاعات مهاجرتي دهه هاي 45تا75به اين نكته پي مي بريم كه روند مهاجرت در شهرستان سيرجان رو به رشد بوده و روند صعودي طي كرده است و در دهه 65 اوج مهاجرتهاي اين شهرستان بشمار مي رود كه اين موضوع شدت مهاجرتهاي روستايي ، مسايل جنگ ، بيكاري و… را شامل مي شود .

نتيجه گيري : در پايان مي توان گفت كه كليه شاخصهاي جمعيتي شهرستان سيرجان از اولين سرشماري عمومي نفوس و مسكن رو به افزايش نهاده و روند صعودي داشته است . جمعيت اين شهرستان در سال 1335 بالغ بر 60069 نفر بوده كه در سال 1375 به 198627 و همچنین در سال 1383 به 263262نفر رسيده است . در كنار جمعيت كل جمعيت شهر نشين و روستا نشين نيز روند رو به رشدي را نشان مي دهد . بطوريكه جمعيت شهر سيرجان در سال 1335 بالغ بر 12160 نفر بوده و در سال 1375 به 135066 نفر رسيده است كه پس از كرمان دومين شهر استان به حساب مي آيد . جمعيت روستا نشين از 46799 نفر در سال 1335 به 63561 نفر در سال 1375 رسيده ، اين در حالي است كه درصد جمعيت روستايي از 80 درصد در سال 1335 به 32 درصد در سال 1375 رسيده كه اين خود نشان دهنده روند رو به رشد شهر نشيني و فرار از جامعه روستايي است .

در سال 1335 كل نيروي فعال  20537 نفر  بوده كه اين ميزان در سال 1375 به 49406 نفر رسيده است . اين در حالي است كه درصد نيروي فعال نسبت به كل جمعيت شهرستان از 52 درصد در سال 1335 به 33 درصد در سال 1375 رسيده است . در سال 1335 جمعيت شاغل شهري اين شهرستان 3577 نفر بوده كه در سال 1375 به 30378 نفر رسيده است . در كنار جمعيت رو به رشد شاغل شهري ، جمعيت بيكار روستايي نيز از 228 نفر در سال 1335 به 2244 نفر در سال 1375 رسيده است كه نشان دهنده افزايش نرخ بيكاري در اين شهر مي باشد .

از كل جمعيت شاغل شهرستان سيرجان در سال 1335 حدود 24 درصد در بخش خدمات ، 21 درصد در بخش صنعت و 55 درصد در بخش كشاورزي مشغول بوده اند . اين ميزان در سال 1375 به ترتيب 54 ، 28 و 18 درصد بوده است . اين امر نشان دهنده گرايش شهر به سمت فعاليتهاي خدماتي مي باشد . مهاجرت در اين شهرستان تابع ايجاد فرصتهاي شغلي جديد و خدمات مورد نياز در شهر سيرجان مي باشد  در سال 1365 كه آخرين آمارگيري عمومي نفوس و مسكن قبل از احداث منطقه ويژه اقتصادي سيرجان بوده 22706 نفر به اين شهرستان مهاجرت كرده كه از اين ميزان 11193 نفر در شهر سيرجان ساكن شده اند . در سرشماري سال 1375 بيش از 31192  نفر به اين شهرستان وارد شده اند كه 21109 نفر در شهر سيرجان و نقاط پيراموني ساكن شده اند .

مهندس رحمان عباسلو ( کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری )  منبع:سیرجان نیوز

وضعیت تاریخی

وضعیت تاریخی

آنچه از متون تاريخي بر ميايد بناي شهر سيرجان مربوط به قبل از اسلام است و آنرا به زمان بلاش پادشاه اشكاني نسبت ميدهند گفته ميشود اسكندر در مراجعت از هندوستان از روي شهر قديم سيرجان گذشته و از طريق بوانات ( استهبان)‌به پاسارگاد و سپس شوش رفته است قديمي ترين سندي كه اطلاعاتي در باره سيرجان به ما مي دهد نوشته ابن اثير است او مينويسد گشتاسب كه يكي از پادشاهان قديم ايران است به طرف كرمان آمده ودر كوهستاني كه تبور نام داشت جاي گرفت و به عبادت مشغول شد . سيرجان قديم شهري بزرگ و آباد بوده و در زمان اشكانيان مركز فرمانروايي كرمان فعلي بوده است در سال 31 هجري قمري عثمان بن عفان ، عبدالله بن عامر را مامور فتح كرمان كرد كه وي به سيرجان لشكر كشيده و اينجا را به تصرف در مي آورد با روي كار آمدن يعقوب ليث صفاري سيرجان جز قلمرو فرمانروايي او قرار گرفت .

• پیر چهل تن

• قدمگاه امیر المومنین

• کلیاس کران

• قلعه خال کوه

• منزل مرحوم معتمدی

• سد سنگی سوخکیان

• پیر انجیر

• دهستان سعادت آباد

• امامزاده علی (ع)

• امامزاده دختران موسی بن جعفر

• امامزاده حسنین

• امامزاده محمد

• امامزاده احمد

• امامزاده مهدی روستای کهوئیه

موقعیت جغرافیائی و مشخصات عمومی

1- موقعیت جغرافیائی و مشخصات عمومی

 

شهرستان سیرجان با 17481 کیلومتر مربع مساحت در جنوب غربی استان کرمان و در تقاطع راههای شوسه آسفالته چهار استان فارس ، کرمان ، هرمزگان و یزد و در مسیر راه اصلی تهران  _ بندرعباس واقع شده که ویژگی بسیار مناسبی را بدست آورده است واز شمال به شهرستان شهر بابک و رفسنجان  واز شرق به شهرستان بردسیر و بافت واز جنوب به شهرستان حاجی آباد هرمزگان واز غرب به شهرستان نیریز فارس محدود میشود ارتفاع این شهرستان از سطح دریا 1735 متر می باشد و دارای 4 شهر ( سیرجان ، زیدآباد ، نجف شهر ، پاریز ) و دو بخش ( مرکزی ، پاریز )  و 10 دهستان و 468 روستای دارای سکنه و 1093 روستای خالی از سکنه میباشد مرکز آن شهر سیرجان با وسعت 75 کیلومتر مربع وتا شهر کرمان 180 کیلومتر فاصله دارد و دومین شهر استان کرمان از نظر وسعت و جمعیت شهری میباشد.

 

 

2- سابقه تاریخی

 

آنچه از متون تاریخی برمی آید مبنای شهر سیرجان مربوط به قبل از اسلام است و آنرا به زمان بلاش پادشاه اشکانی نسبت می دهند گفته می شود اسکندر در مراجعت از هندوستان از روی شهر قدیم سیرجان گذشته واز طریق بوانات ( استهبان ) به پاسارگاد و سپس شوش رفته است قدیمی ترین سندی که اطلاعاتی درباره سیرجان به ما می دهد نوشته ابن اثیر است او می نویسد گشتا سب که یکی از پادشاهان قدیمی ایران است به طرف کرمان آمده ودر کوهستانی که تنبور است (کوه تنبور سیرجان ) نام داشت جای گرفت وبه عبادت مشغول شد. سیرجان قدیم شهری بزرگ و آباد بوده و در زمان اشکانیان مرکز فرمانروای کرمان فعلی بوده است. در سال 31 هجری قمری عثمان بن عفان عبدالله بن عامر را مامور فتح کرمان می کند که وی به سیرجان لشکر کشیده و سیرجان را به تصرف در می آورد و با روی کار آمدن یعقوب لیث صفاری سیرجان جز قلمرو فرمانروایی او قرار گرفت.

 

 

 3- جمعیت و نیروی انسانی

 

جمعیت شهرستان: 263262 نفر

جمعیت شهرسیرجان: 209063 نفر      درصد جمعیت شهری: 4/79 %

جمعیت روستایی: 54199 نفر             درصد جمعیت روستایی: 6/29 %

نرخ بیکاری: 11%                               نرخ با سوادی: 5/89 %

 

4- وضعیت آب و هوا

 

تابستانهای گرم وخشک و زمستانهای سرد وخشک ، از مهر ماه تا پایان اردیبهشت ماه فصل بارندگی در این شهرستان محسوب میشود میانگین بارندگی سالیانه 142 میلیمتر میباشد . رطوبت نسبی 36% میانگین درجه حرارت حداکثر 37 درجه سانتیگراد و حداقل 1- حداکثر درجه حرارت ( مطلق ) 42 و حداقل درجه حرارت ( مطلق ) 15- ارتفاع از سطح دریا 1735 متر

 

 

5- کشاورزی و دامپروری

 

 کل سطح زیر کشت : 74164هکتار

سطح زیر کشت باغ : 58627 هکتار

سطح زیر کشت زراعت : 15537 هکتار

تولید پسته : 37000 تن در سال

تولید غلات : 22150 تن در سال

تولید بادام : 5000 تن در سال

تعداد واحدهای مرغداری : 86 واحد

تولید مرغ گوشتی درسال : 3312000 کیلوگرم

تعداد دام شهرستان :1100000

تعداد کشتارگاه دام : 1 واحد نیمه صنعتی

تعداد کشتار گاه طیور : 2 واحد صنعتی

تعداد چاههای عمیق ونیمه عمیق دایر : 1150 حلقه

تعداد چشمه ها و قنات ها : 580 رشته

تعداد چاههای متروکه : 82 حلقه

تولید شیر در سال : 7456 تن در سال

تعداد گاو شیری : 7800 راس

تعداد گاو گوشتی : 6300 راس

 

 

6- بخش فرهنگی

          

تعداد مساجد و حسینیه ها : 239 باب

تعداد هیئت های عزاداری : 186 هیئت

تعداد کتابخانه های عمومی : 9 باب

تعداد استادیوم ورزشی : 2 باب

تعداد سالن ورزشی : 8 باب

تعداد زمین چمن : 6 مورد

 

7- بخش بهداشت و درمان

 

تعداد بیمارستان : 3 باب با 393 تخت

تعداد مراکز بهداشتی و درمانی : 3 باب

تعداد پایگاههای بهداشتی شهری : 9 باب

تعداد مراکز بهداشتی و درمانی روستائی : 10 باب

تعداد خانه بهداشت : 49 باب

تعداد پزشکان متخصص و عمومی : 163 نفر

 

 

8- بخش حمل و نقل

 

راه آهن به : بندر عباس . یزد . اصفهان . تهران و مشهد

راه شوسه اصلی به مراکز چهار استان همجوار

فرودگاه دارای 2 پرواز در هفته به تهران . قشم و دبی

طول جاده آسفالت بین شهری : 365 کیلو متر

طول جاده آسفالت روستائی : 280 کیلو متر

طول جاده خاکی روستایی : 500 کیلومتر

 

 

9- بخش ایثارگران

 

تعدادشهدا : 519 نفر

تعداد جانبازان : 2626 نفر

تعداد آزادگان : 107 نفر

تعداد بسیجیان : 65000 نفر

 

 

10- بخش آموزشی

 

تعداد دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی : 54489 نفر

تعداد دانشجویان : 7650 نفر

تعداد دانشگاه : 4 واحد ( دانشگاه آزاد ، دانشگاه پیام نور ، دانشکده تکنولوژی _ مدیریت دولتی )

تعداد اموزشکده فنی : 2 واحد

تعداد مراکز آموزش فنی و حرفه ای : 1 واحد 

 

 

 

11- بخش صنعت و معدن

 

واحدهای فعال در شهرک صنعتی شماره یک :  30 واحد

واحدهای فعال در شهرک صنعتی شماره دو: 2 واحد

واحدهای فعال در منطقه ویژه اقتصادی : 32 واحد

واحدهای فعال در سایر نقاط شهرستان : 10 واحد

ذخایرمعدن سنگ آ هن گل گهر : 1135 میلیون تن

ذخایرمعدن مس چهار گنبد : 45 میلیون تن

 

 

12- بخش خدمات شهری

 

تعدادکل مشترکین برق : 59571 اشتراک

تعدادکل مشترکین آب : 53000 اشتراک

تعداد کل مشترکین گاز : 29085 اشتراک

تعداد کل تلفنهای واگذار شده شهری :  43000 اشتراک

تعداد کل تلفنهای واگذار شده روستائی : 12000 اشتراک

تعداد تلفن همراه واگذارشده : 20000 اشتراک

تعداد تاکسیهای شهری : 389 دستگاه

تعداد تاکسیهای برون شهری : 281 دستگاه

تعداد سدهای فعال شهرستان : 2 سد ( تنگوئیه و شمس آباد )

 

 

13- آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری

 

مناطق خوش آب و هوای شهرستان عبارتند از : دهنه درک پاریز _ منطقه بلورد و جهار گنبد _ سلطان پیرغیب و گدار خانه سرخ

آثار تاریخی عبارتند از : قلعه سنگ _ امامزاده احمد و امامزاده علی _ باغ سنگی _ میرزبر _ شاه فیروز _ یخدان های دو قلو _ بادگیر چپقی

سوغات شهرستان : پسته _ مسقطی _ انواع گلیم و قالیچه